زبان عربی

بیش از ۴۰۰ میلیون نفر هر روز از زبان عربی استفاده می‌کنند. عربی در بیش از ۲۰ کشور، از سواحل اقیانوس اطلس در آفریقا تا خلیج فارس، زبان رسمی است و یکی از شش زبان رسمی سازمان ملل متحد به شمار می‌رود. این راهنما توضیح می‌دهد که عربی در کجا رایج است، عربی کلاسیک، عربی معیار نوین و لهجه‌ها چه تفاوتی با هم دارند و همهٔ این‌ها هنگامی که به ترجمهٔ عربی یا صفحه‌آرایی راست‌به‌چپ عربی نیاز دارید چه اهمیتی دارد.

کشورهایی که عربی در آن‌ها زبان رسمی است

زبان عربی در ۲۲ کشور عضو اتحادیهٔ عرب و نیز در چاد، که در آنجا همراه با فرانسوی زبان رسمی است، جایگاه رسمی یا قانونی دارد. در چند کشور، عربی این جایگاه را با زبان‌های دیگر شریک است، همان‌گونه که در قانون اساسی این کشورها آمده است.

پرچم الجزایر

الجزایر

شمال آفریقا (مغرب عربی)
رسمی: عربی و تمازیغت

پرچم بحرین

بحرین

خلیج فارس
رسمی: عربی

پرچم چاد

چاد

آفریقای مرکزی
رسمی: فرانسوی و عربی

پرچم کومور

کومور

اقیانوس هند
رسمی: کوموری، فرانسوی و عربی

پرچم جیبوتی

جیبوتی

شاخ آفریقا
رسمی: عربی و فرانسوی

پرچم مصر

مصر

درهٔ نیل
رسمی: عربی

پرچم عراق

عراق

بین‌النهرین
رسمی: عربی و کردی

پرچم اردن

اردن

شامات
رسمی: عربی

پرچم کویت

کویت

خلیج فارس
رسمی: عربی

پرچم لبنان

لبنان

شامات
رسمی: عربی (کاربرد فرانسوی را قانون تعیین می‌کند)

پرچم لیبی

لیبی

شمال آفریقا
رسمی: عربی

پرچم موریتانی

موریتانی

شمال غرب آفریقا
رسمی: عربی؛ ملی: پولار، سونینکه، ولوف

پرچم مراکش

مراکش

شمال آفریقا (مغرب عربی)
رسمی: عربی و تمازیغت

پرچم عمان

عمان

شبه‌جزیرهٔ عربستان
رسمی: عربی

پرچم فلسطین

فلسطین

شامات
رسمی: عربی

پرچم قطر

قطر

خلیج فارس
رسمی: عربی

پرچم عربستان سعودی

عربستان سعودی

شبه‌جزیرهٔ عربستان
رسمی: عربی

پرچم سومالی

سومالی

شاخ آفریقا
رسمی: سومالیایی؛ عربی زبان دوم است

پرچم سودان

سودان

درهٔ نیل
عربی، همراه با انگلیسی به‌عنوان زبان کاری رسمی

پرچم سوریه

سوریه

شامات
رسمی: عربی

پرچم تونس

تونس

شمال آفریقا (مغرب عربی)
رسمی: عربی

پرچم امارات متحدهٔ عربی

امارات متحدهٔ عربی

خلیج فارس
رسمی: عربی

پرچم یمن

یمن

شبه‌جزیرهٔ عربستان
رسمی: عربی

عربی فراتر از این مرزها نیز به کار می‌رود. برای نمونه، در مالی عربی حسانیه یکی از ۱۳ زبان ملی است که در قانون اساسی ۲۰۲۳ به رسمیت شناخته شده‌اند.

عربی کلاسیک، عربی معیار نوین و لهجه‌ها

عربی زبانی سامی است. وقتی از «عربی» سخن می‌گوییم، ممکن است منظور سه چیز متفاوت باشد: زبان کلاسیک، زبان معیار نوشتاری امروز یا گونهٔ گفتاری یک منطقه.

عربی کلاسیک

عربی کلاسیک زبان قرآن و بیشتر ادبیات پیشامدرن است و ریشه در شعر پیش از اسلام دارد، از جمله معلقات، هفت قصیدهٔ نامدار قرن ششم میلادی. به برکت قرآن، شکل نوشتاری این زبان قرن‌ها به‌طرز چشمگیری ثابت مانده است.

عربی معیار نوین (MSA)

عربی معیار نوین دستور زبان عربی کلاسیک را حفظ کرده، اما واژگان و سبکی امروزی دارد. این زبانِ کتاب‌ها، روزنامه‌ها، اسناد رسمی، آموزش و اخبار رسمی رادیو و تلویزیون است و معیار نوشتاری مشترک سراسر جهان عرب به شمار می‌رود.

گونه‌های گفتاری

هر منطقه عربی گفتاری خاص خود را دارد که در خانه آموخته می‌شود و در زندگی روزمره به کار می‌رود. گونه‌های نزدیک به هم معمولاً برای گویشوران یکدیگر قابل فهم‌اند، اما گونه‌های دور اغلب چنین نیستند: یک گویشور مراکشی و یک گویشور عراقی ممکن است در فهم لهجهٔ یکدیگر دچار دشواری شوند.

گروه‌های اصلی عربی گفتاری

  • مغربی: مراکش، الجزایر، تونس و لیبی، با تأثیرپذیری از زبان‌های بربری، فرانسوی، اسپانیایی و ایتالیایی. حسانیه، که در موریتانی رایج است، اغلب در همین گروه قرار می‌گیرد.
  • مصری و سودانی: درهٔ نیل. عربی مصری به لطف فیلم، رادیو و تلویزیون مصر به‌طور گسترده فهمیده می‌شود.
  • شامی: لبنان، سوریه، اردن و فلسطین.
  • بین‌النهرینی: عراق و شمال شرق سوریه.
  • شبه‌جزیره‌ای: شبه‌جزیرهٔ عربستان، از جمله عربی خلیجی، نجدی، حجازی و یمنی.

دوزبانگونگی: دو گونهٔ زبانی در یک زبان

بیشتر عرب‌زبانان با دو شکل از زبان خود زندگی می‌کنند. عربی معیار نوین در مدرسه آموخته می‌شود و در نوشتار، رسانه‌ها و گفتار رسمی به کار می‌رود؛ گونهٔ محلی در خانه، با دوستان و در گفت‌وگوهای روزمره استفاده می‌شود. گویشوران اغلب میان این دو جابه‌جا می‌شوند، گاهی حتی در یک جمله.

این موضوع پیامد روشنی برای ترجمه دارد: متون نوشتاری معمولاً به عربی معیار نوین ترجمه می‌شوند، در حالی که لهجه بیشتر زبانی گفتاری است.

به کدام عربی نیاز دارید؟

انتخاب درست به متن شما، خوانندگانتان و کشوری که مخاطب آن هستید بستگی دارد. این‌ها نکاتی است که پیش از شروع کار با شما بررسی می‌کنیم.

اسناد، دفترچه‌های راهنما و قراردادها

از عربی معیار نوین استفاده کنید. این گونه در همهٔ کشورهای عربی فهمیده و پذیرفته می‌شود، بنابراین یک ترجمه می‌تواند به یک اندازه به کار خوانندگان در ریاض، قاهره و کازابلانکا بیاید.

بازاریابی، زیرنویس و گویندگی

در این موارد لحن و انتخاب واژه‌ها از همه مهم‌تر است. کشور هدف را به ما بگویید تا واژه‌ها را با آن بازار تطبیق دهیم و پیام شما برای مخاطبانی که می‌خواهید به آن‌ها برسید طبیعی به نظر برسد.

اصطلاحات منطقه‌ای

واژگان روزمره و فنی ممکن است میان کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس، مصر، شامات و مغرب عربی متفاوت باشد؛ در مغرب عربی، زبان فرانسوی بر بسیاری از اصطلاحات اثر گذاشته است. ما واژه‌هایی را برمی‌گزینیم که با مخاطبان شما سازگار باشند و آن‌ها را در یک واژه‌نامه یکدست نگه می‌داریم.

ارقام

در مغرب عربی، ارقام غربی (0123456789) رایج است. در بخش بزرگی از خاورمیانه ارقام عربی-هندی (٠١٢٣٤٥٦٧٨٩) به کار می‌روند، اغلب در کنار ارقام غربی (W3C). ما از قرارداد بازار شما پیروی می‌کنیم.

تاریخ‌ها و تقویم هجری قمری

تاریخ‌ها ممکن است بر پایهٔ تقویم میلادی یا تقویم اسلامی (هجری قمری) باشند. برای نمونه، عربستان سعودی در سال ۲۰۲۳ برای بیشتر امور دولتی تقویم میلادی را پذیرفت، اما تقویم هجری قمری را برای اموری که تابع شریعت اسلامی هستند حفظ کرد. ما تقویم متن مبدأ شما را حفظ می‌کنیم و تاریخ‌ها را تنها در صورت درخواست تبدیل می‌کنیم.

نام‌ها، واحدها و نشانی‌ها

نام‌های عربی را می‌توان به چند شکل با خط لاتین نوشت (Mohammed، Muhammad، Mohamed). املای به‌کاررفته در گذرنامه یا اسناد پیشین را به ما بگویید تا همه‌جا از همان استفاده کنیم. همچنین واحدهای اندازه‌گیری، ارزها و قالب نشانی‌ها را برای کشور هدف بررسی می‌کنیم.

خط عربی

الفبای عربی ۲۸ حرف دارد و از راست به چپ نوشته می‌شود. این خط یک ابجد است: حروف نمایانگر همخوان‌ها هستند و الف، واو و یاء مصوت‌های بلند را نیز نشان می‌دهند. مصوت‌های کوتاه و برخی پایانه‌های دستوری را می‌توان با نشانه‌های کوچکی به نام حرکات نشان داد، اما در بیشتر متون روزمره این نشانه‌ها نوشته نمی‌شوند.

عربی، حتی در چاپ، پیوسته‌نویس است. بیشتر حروف به حرف بعدی می‌پیوندند و هر حرف بسته به جایگاهش شکل خود را تغییر می‌دهد: جدا، آغازی، میانی یا پایانی. همین خط، به شیوهٔ نستعلیق، امروزه برای فارسی، دری، پشتو و اردو به کار می‌رود.

شیوه‌های خوشنویسی

  • کوفی: زاویه‌دار و باشکوه، که در نسخه‌های نخستین قرآن و در کتیبه‌ها به کار رفته است.
  • نسخ: خطی روان و پیوسته و نیای مستقیم نوشتار عربی امروزی؛ همچنان از پرکاربردترین خطوط است.
  • ثلث: شیوه‌ای تزئینی و ظریف که اغلب برای عنوان‌ها و در معماری به کار می‌رود.
  • مغربی: پدیدآمده در اسپانیا و شمال آفریقا، با کشیدگی‌های افقی بلند و قوس‌های پایانی پهن.
  • دیوانی: خط پرآرایش دیوان‌سالاری عثمانی.
  • نستعلیق: آمیزه‌ای از نسخ و تعلیق و شیوهٔ کلاسیک آثار ادبی فارسی.

منبع: بریتانیکا، خوشنویسی عربی.

صفحه‌آرایی عربی (DTP) و چیدمان راست‌به‌چپ

ترجمهٔ واژه‌ها تنها نیمی از کار است. متن عربی باید درست روی صفحه چیده شود و این کار به نرم‌افزار، قلم‌ها و دانشی نیاز دارد که صفحه‌آرایی اروپایی به آن‌ها نیازی ندارد. ما به این مرحله توجه ویژه‌ای داریم.

قرینه‌سازی راست‌به‌چپ

وقتی عربی زبان اصلی است، کل صفحه از راست به چپ پیش می‌رود، نه فقط سطرهای متن. ترتیب صفحات، ستون‌ها، جدول‌ها، خطوط زمانی، نمادهای جهت‌دار و ناوبری قرینه می‌شوند و بندهای عربی معمولاً راست‌چین هستند (الزامات صفحه‌آرایی عربی W3C).

قلم‌های عربی و اتصال حروف

حروف عربی به هم می‌پیوندند و بسته به جایگاهشان تغییر شکل می‌دهند، بنابراین به قلم‌هایی نیاز دارید که واقعاً از عربی پشتیبانی کنند و به موتور صفحه‌آرایی‌ای که متن را درست شکل‌دهی کند. در غیر این صورت واژه‌ها به حروف جدا از هم می‌شکنند یا لیگاتورها از دست می‌روند؛ خطایی رایج هنگامی که متن عربی در نرم‌افزاری چسبانده می‌شود که از آن پشتیبانی نمی‌کند.

کشیده و تراز دوطرفه

در متن عربی با تراز دوطرفه، تنها فاصله‌ها باز نمی‌شوند: می‌توان سطرها را با کشیدن اتصال میان حروف پیوسته (کشیده) بلندتر کرد. اگر کشیده با دقت و در اتصال‌های برگزیده به کار رود، رنگ متن یکنواخت می‌ماند؛ اگر در آن زیاده‌روی شود، صفحه ناهموار به نظر می‌رسد (W3C).

متن دوسویه

اعداد، حتی با ارقام عربی-هندی، درون متن عربی از چپ به راست نوشته می‌شوند و نام‌های تجاری لاتین، کدهای محصول، واحدها و نشانی‌های ایمیل نیز همین‌طور. فاصله‌ها و نشانه‌های نگارشی میان آن‌ها جهت خود را از بافت متن می‌گیرند، بنابراین سطرهای آمیخته باید یکی‌یکی بررسی شوند.

گردش کار در InDesign و Illustrator

ما در Adobe InDesign و Illustrator با پشتیبانی از عربی کار می‌کنیم (که اغلب نسخه‌های ME یا Middle Eastern نامیده می‌شوند): جهت راست‌به‌چپ بند و متن، World-Ready Composer، تراز با کشیده، انواع ارقام عربی و لیگاتورها (Adobe).

PDF آمادهٔ چاپ، بازبینی‌شده به دست اهل زبان

ما متن عربی را در فایل‌های InDesign، Illustrator یا دیگر فایل‌های شما قرار می‌دهیم و فایل‌های بسته‌بندی‌شده (packaged) و PDFهای آمادهٔ چاپ را در ویندوز یا مک تحویل می‌دهیم. هر صفحه پیش از تحویل به دست متخصصان عرب‌زبان بومی بررسی می‌شود.

یک همکار برای ترجمه و صفحه‌آرایی

وقتی یک تیم واحد متن عربی شما را ترجمه و صفحه‌آرایی می‌کند، شکستن سطرها، تقطیع واژه‌ها، طول متن و سطرهای آمیختهٔ عربی-لاتین همه با هم حل می‌شوند، بی‌آنکه اصلاحات میان مترجم و طراح رفت‌وبرگشت داشته باشند. بروشورها، کاتالوگ‌ها، بسته‌بندی‌ها، دفترچه‌های راهنما و ارائه‌ها آمادهٔ چاپ یا انتشار به دست شما می‌رسند.

دربارهٔ صفحه‌آرایی عربی و DTP و همهٔ خدمات ترجمهٔ ما بیشتر بخوانید.

متن عربی با صفحه‌آرایی راست‌به‌چپ در یک نشریه

زبان عربی در جهان

بیش از ۴۰۰ میلیون نفر هر روز از زبان عربی استفاده می‌کنند. عربی زبان نهادهای بین‌المللی، یک دین جهانی و سنتی دیرینهٔ علمی است.

زبان رسمی سازمان ملل و فائو

در ۱۸ دسامبر ۱۹۷۳، مجمع عمومی سازمان ملل با قطعنامهٔ ۳۱۹۰ (XXVIII) عربی را زبان رسمی و کاری مجمع و کمیته‌های اصلی آن قرار داد؛ عربی یکی از شش زبان رسمی سازمان ملل متحد است. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) پیش‌تر، در سال ۱۹۷۱، عربی را به زبان‌های رسمی خود افزوده بود.

روز جهانی زبان عربی

از سال ۲۰۱۲، سازمان ملل و یونسکو هر سال در ۱۸ دسامبر، در سالروز آن تصمیم، زبان عربی را گرامی می‌دارند. یونسکو یادآوری می‌کند که عربی در انتقال علم و فلسفهٔ یونان و روم به اروپای دوران رنسانس نقش داشته است.

زبان قرآن

قرآن به زبان عربی، زبان مقدس و آیینی اسلام، نوشته شده است. مسلمانان در سراسر جهان در نمازهای روزانهٔ خود آیات قرآن را به عربی می‌خوانند، حتی در کشورهایی که در آن‌ها به عربی سخن گفته نمی‌شود.

واژه‌های عربی که شما هم به کار می‌برید

بسیاری از واژه‌های انگلیسی و ایتالیایی، اغلب از راه لاتین سده‌های میانه، اسپانیایی، ایتالیایی یا ترکی، از عربی آمده‌اند:

  • algebra (جبر): از الجبر، در عنوان رساله‌ای از قرن نهم میلادی نوشتهٔ خوارزمی، ریاضی‌دان بغدادی
  • zero (صفر): از صِفر (تهی)، از راه لاتین سده‌های میانه zephirum و ایتالیایی zero
  • sugar، به ایتالیایی zucchero (شکر): از سُکَّر
  • coffee، به ایتالیایی caffè (قهوه): از قهوة، از راه ترکی kahve
  • cotton، به ایتالیایی cotone (پنبه): از قُطن، از راه ایتالیایی کهن
  • magazine (مجله): از مَخزَن (انبار)
  • lemon (لیمو): از لَیمون
  • alcohol (الکل): از الکُحل، گَرد آنتیموان (سرمه) که روزگاری برای آرایش چشم به کار می‌رفت

منابع: Merriam-Webster، Online Etymology Dictionary.

ترجمهٔ عربی به دست متخصصان اهل زبان

Arabic Translators با متخصصان عرب‌زبان بومی همکاری می‌کند که زبان مادری‌شان عربی است و به‌طور تمام‌وقت ترجمه می‌کنند، و بیش از بیست سال تجربه دارد. ما از عربی به ایتالیایی، انگلیسی، آلمانی، فرانسوی و فارسی، و از این زبان‌ها به عربی ترجمه می‌کنیم.

مترجمان ما برای یکدستی اصطلاحات از ابزارهای CAT و واژه‌نامه‌های پروژه استفاده می‌کنند و ما صفحه‌آرایی راست‌به‌چپ آمادهٔ چاپ یا انتشار آنلاین را تحویل می‌دهیم. فایل‌های خود را برای ما بفرستید تا پیش‌فاکتوری رایگان و بدون تعهد، همراه با قیمت و تاریخ تحویل، دریافت کنید.

زبان عربی: پرسش‌های متداول

تفاوت عربی کلاسیک و عربی معیار نوین چیست؟

عربی کلاسیک زبان قرآن و ادبیات کلاسیک است. عربی معیار نوین در اصل همان دستور زبان را با واژگان و سبکی امروزی حفظ کرده و معیار نوشتاری‌ای است که امروزه در کتاب‌ها، روزنامه‌ها، اسناد رسمی و برنامه‌های رسمی رادیو و تلویزیون به کار می‌رود.

عربی در چند کشور زبان رسمی است؟

زبان عربی در ۲۲ کشور عضو اتحادیهٔ عرب و نیز در چاد، که در آنجا همراه با فرانسوی زبان رسمی است، جایگاه رسمی یا قانونی دارد. در چند کشور، عربی این جایگاه را با زبان‌های دیگر شریک است، مانند کردی در عراق، تمازیغت در الجزایر و مراکش، و فرانسوی در جیبوتی و کومور.

برای وب‌سایتم از کدام عربی استفاده کنم؟

برای وب‌سایتی که مخاطب آن چند کشور عربی است، عربی معیار نوین مطمئن‌ترین انتخاب است، زیرا همه‌جا فهمیده و پذیرفته می‌شود. اگر سایت شما بازار واحدی را هدف گرفته است، به ما بگویید تا واژگان، ارقام و قالب تاریخ‌ها را با آن بازار تطبیق دهیم.

آیا عربی، از جمله اعداد، از راست به چپ نوشته می‌شود؟

متن عربی از راست به چپ نوشته می‌شود، اما اعداد ترتیب چپ به راست خود را حفظ می‌کنند و بزرگ‌ترین رقم در سمت چپ قرار دارد. بنابراین صفحه‌هایی که عربی را با اعداد یا متن لاتین درمی‌آمیزند به مدیریت درست متن دوسویه (RTL) نیاز دارند.

آیا به یک لهجهٔ خاص عربی ترجمه می‌کنید؟

ما به عربی معیار نوین، یعنی معیار نوشتاری جهان عرب، ترجمه می‌کنیم. در صورت درخواست، واژه‌ها و قراردادهای نگارشی را با بازار هدف، برای نمونه کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس، مصر یا شمال آفریقا، تطبیق می‌دهیم.

عربی را از چه زبان‌هایی و به چه زبان‌هایی ترجمه می‌کنید؟

ما از عربی به ایتالیایی، انگلیسی، آلمانی، فرانسوی و فارسی، و از این زبان‌ها به عربی ترجمه می‌کنیم.